• Close window

Stowa

Hergebruik van nutriŽnten: urine als meststof

Afvalwater bevat veel waardevolle nutriënten, zoals stikstof (N) en fosfor (P). Het merendeel van de nutriënten in afvalwater is afkomstig uit urine. Door de urine apart in te zamelen, kunnen de nutriënten stikstof en fosfor goed worden hergebruikt. Omdat fosfor een eindige delfstof is, de voorraden geleidelijk aan uitgeput raken, en het als meststof essentieel is voor de landbouw, is er steeds meer maatschappelijke noodzaak om fosfor zoveel mogelijk uit het afvalwater terug te winnen.

Terugwinning en hergebruik van nutriënten is ook op de schaal van een woonwijk mogelijk als de urine in de directe nabijheid kan worden toegepast. De urine van mannen kan apart worden ingezameld door urinoirs in de woning te plaatsen. Daarmee kan bijna 50% van de urine in een gezin worden gewonnen. Met scheidingstoiletten kan vrijwel alle urine worden ingezameld, maar er zijn op dit moment geen goede scheidingstoiletten op de markt. De apart ingezamelde urine wordt eerst in een tank opgeslagen.

De ingezamelde urine kan worden gebruikt in stadslandbouwprojecten, bijvoorbeeld om algen te kweken of als meststof in de tuin of boomgaard. Om overbemesting te voorkomen dient het project wel groot genoeg te zijn. De hoeveelheid stikstof in de urine van 1 persoon is op jaarbasis genoeg om een tuin van ruim 200 m2 te bemesten. Om de urine veilig te kunnen verwerken is een opslag van een half jaar nodig. De urine wordt bij voorkeur verdund met water in de tuin verspreid.

Urine mag wel voor eigen gebruik worden ingezet, maar mag vanwege de huidige meststoffenwetgeving niet als meststof worden verhandeld of in de reguliere landbouw worden toegepast (zie de regelgeving daarvoor). Zowel in Nederland als elders in Europe is al wel ervaring opgedaan met het direct gebruik van urine als meststof.

Ook als urine apart wordt ingezameld, blijft het nodig om het zwarte en grijze water te verwerken. Dit kan in het stedelijk gebied normaliter via de riolering worden afgevoerd. Indien er voldoende ruimte is (in een buitenwijk) is ook een lokale behandeling van afvalwater mogelijk. Zie hiervoor onder de mogelijkheden voor het buitengebied.

De extra kosten voor de noodzakelijke voorzieningen zijn relatief hoog en laten zich niet snel terugverdienen. Het terugwinnen van de fosfor uit urine draagt echter wel bij aan de circulaire economie. Bovendien wordt het plaatsen van een urinoir naast een gewoon zittoilet door veel mensen als comfortverhogend ervaren.

Effectentoetsing t.o.v. conventioneel systeem

Totale jaarlijkse kosten
-1
Volksgezondheid
0
Energie
0
Nutrienten/ grondstoffen hergebruik
+1
Gebruiksgemak bewoner
+1
Milieubelasting
+1
Lees hier meer over effectentoetsing.

Ervaringen

  • Er kan gebruik worden gemaakt van bestaande technologie. De benodigde urinoirs en toiletten zijn in meerdere projecten in Nederland beproefd.
  • Een pilot met het gebruik van urine als meststof is uitgevoerd in Anderen (Drenthe).
  • Het Natuurlijk huus in Heino vangt urine en fecaliën gescheiden op. De fecaliën gaan naar
    de septic tank, de urine wordt gebruikt om de fruitbomen te bemesten.
  • In Zweden is veel ervaring opgedaan met het gescheiden inzamelen van urine en het toepassen ervan in de landbouw.

Uitbreiding/aanpassing

  • Vanuit de urinetank kan de urine via een ondergrondse leiding en een pompje in de moestuin of boomgaard worden verspreid zodat er minimaal contact met de vloeistof zal zijn.


Voorbeelden van alternatieve oplossingen